Je opent WhatsApp.
Typt:
“Ik wil toch nog even terugkomen op gisteren. Die opmerking die je maakte, deed eigenlijk wel iets met mij.”
Je kijkt naar het bericht.
Hmm.
Is dat niet wat overdreven?
Je verandert het.
“Ik wil toch nog even terugkomen op gisteren. Misschien stel ik me aan hoor 😂, maar die opmerking deed iets met mij.”
Je leest het opnieuw.
Nee.
Nu klink ik precies dramatisch.
Wissen.
Nieuwe poging.
“Hey! Alles goed? 😊 Ik zat nog even te denken aan gisteren...”
Stop.
Waarom maak ik hier eigenlijk zo'n ding van?
Misschien bedoelde die persoon het helemaal niet zo.
Misschien ben jij gewoon te gevoelig.
Misschien moet je dit gewoon loslaten.
Je legt je telefoon weg.
Tien minuten later pak je hem terug.
Typt opnieuw.
Wist opnieuw.
En uiteindelijk?
Stuur je helemaal niets.
Niet omdat je niets te zeggen had.
Je wist eigenlijk vanaf het begin perfect wat je wilde zeggen.
Maar ergens tussen wat je voelde en het moment waarop je op verzenden wilde drukken, kwam er iemand tussen.
Doe normaal.
Stel je niet zo aan.
Straks vindt die je lastig.
Je maakt dit groter dan het is.
Je bent veel te gevoelig.
Voilà.
Kritische Katty heeft de microfoon.
En dat is precies wat je innerlijke criticus zo goed kan.
Ze hoeft niet letterlijk te zeggen dat je waardeloos bent.
Soms klinkt ze veel redelijker.
Laat maar.
Het is niet zo belangrijk.
Je moet hier nu echt geen drama van maken.
Maar het resultaat is hetzelfde.
Je slikt in wat je eigenlijk wilde zeggen.
Je maakt jezelf wat kleiner.
En een halfuur later zit je nog altijd met dat vervelende gevoel in je buik.
Terwijl Katty tevreden achteroverleunt.
Crisis vermeden. 😂
Alleen...
was er eigenlijk wel een crisis?
Wat is je innerlijke criticus?
Je innerlijke criticus is die kritische stem in jezelf die voortdurend beoordeelt wat je doet, zegt, voelt of laat zien.
Doe je het wel goed genoeg?
Ben je niet te veel?
Of net niet genoeg?
Had je dat anders moeten zeggen?
Zie je er wel goed uit?
Heb je genoeg bereikt?
Wat gaan anderen hiervan vinden?
En ze beperkt zich niet tot grote levenskeuzes.
Ze kan werkelijk overal iets van vinden.
Je stuurt een bericht en leest het zes keer opnieuw.
Je maakt een fout op je werk en blijft er uren over nadenken.
Iemand geeft je een compliment en je wuift het onmiddellijk weg.
Je trekt iets aan waarin je je eerst mooi voelde en vijf minuten later zie je alleen nog wat er volgens jou “mis” mee is.
Je wilt iets nieuws proberen, maar denkt dat je eerst nog meer moet leren.
Nog een cursus.
Nog wat ervaring.
Nog even voorbereiden.
Voor de zekerheid.
Je vergelijkt jezelf met iemand die al jaren verder staat en gebruikt die vergelijking als bewijs dat jij achterloopt.
Of je bereikt eindelijk iets waar je maanden naartoe gewerkt hebt en denkt bijna onmiddellijk:
Ja, maar nu zou ik eigenlijk...
Herkenbaar?
Dat is wat een innerlijke criticus zo vermoeiend kan maken.
De lat blijft bewegen.
Wanneer je haar eindelijk bereikt, staat Katty alweer drie meter verder met een nieuw bordje.
Hierheen graag.
Zelfkritiek klinkt vaak alsof het gewoon de waarheid is
Dat maakt Kritische Katty zo overtuigend.
Ze zegt niet:
Hallo, ik ben je innerlijke criticus en ik ga je nu een behoorlijk gekleurde interpretatie geven gebaseerd op eerdere ervaringen.
Dat zou handig zijn.
Nee.
Ze zegt:
Je stelt je aan.
Je kunt dit niet.
Dat ziet er niet uit.
Iedereen gaat dit raar vinden.
Je bent niet goed genoeg.
Alsof het feiten zijn.
En wanneer je die kritische stem jarenlang hoort, kan het heel normaal beginnen voelen.
Dan zeg je:
“Ik bén gewoon onzeker.”
“Ik bén nu eenmaal perfectionistisch.”
“Ik kan niet goed tegen kritiek.”
Terwijl er een interessant verschil zit tussen:
Ik ben niet goed genoeg.
en:
Er is een deel van mij dat bang is dat ik niet goed genoeg zal zijn.
Bij die eerste zin lijkt het vast te staan.
Bij de tweede ontstaat er een beetje ruimte.
Ruimte om te onderzoeken wat er eigenlijk gebeurt.
En dat is belangrijk.
Want je innerlijke criticus is niet noodzakelijk je vijand.
Waarom is je innerlijke criticus zo streng?
Ik weet het.
Dat klinkt een beetje vreemd.
Want een stem die je vertelt dat je te dik, te gevoelig, te luid, te dom, te traag of niet succesvol genoeg bent, klinkt niet onmiddellijk als een liefdevolle bodyguard.
En toch is dat vaak precies hoe ik naar Kritische Katty kijk.
Ze probeert je te beschermen.
Niet altijd op een manier die vandaag nog helpend is.
Maar wel met een bedoeling.
Misschien groeide je op in een omgeving waarin fouten snel werden opgemerkt.
Dan kan het slim hebben gevoeld om ze zelf als eerste te zien.
Want als jij jezelf al corrigeert, kan iemand anders je misschien niet verrassen met kritiek.
Misschien werd er vroeger met je gelachen wanneer je iets enthousiast liet zien.
Dan kan Katty vandaag zeggen:
Hou dat maar voor jezelf.
Niet omdat ze jouw dromen haat.
Maar omdat ze niet wil dat je opnieuw wordt uitgelachen.
Misschien kreeg je veel waardering wanneer je goed presteerde.
Dan kun je geleerd hebben:
Als ik alles goed doe, ben ik oké.
En zodra je iets minder goed doet, gaat Katty in alarm.
Of misschien was er weinig ruimte voor gevoelens.
Dan kan die kritische stem vandaag komen wanneer je geraakt bent.
Zoals bij dat WhatsAppbericht.
Je voelt:
Die opmerking deed echt iets met mij.
En nog geen seconde later:
Stel je niet aan.
Dat lijkt zelfkritiek.
Maar daaronder kan iets anders zitten.
Als ik uitspreek wat dit met mij deed, vindt die persoon mij misschien lastig.
Misschien ontstaat er spanning.
Misschien word ik afgewezen.
En dus doet Katty wat ze kent.
Ze houdt je klein genoeg om dat risico te vermijden.
Kritische Katty wil vaak voorkomen dat jij kritiek krijgt
Een innerlijke criticus kan een soort preventieve aanval worden.
Nog voordat iemand anders iets kan zeggen, heeft Katty het al gezegd.
Je wilt een foto posten.
Je ziet er daar echt niet goed uit.
Je wilt solliciteren.
Daar zijn waarschijnlijk veel betere kandidaten voor.
Je hebt een idee.
Dat bestaat vast al.
Je wilt je grens aangeven.
Nu doe je moeilijk.
Je wilt iets vieren.
Doe maar normaal. Zo bijzonder is het nu ook weer niet.
En misschien werkt dat.
Als je jezelf nooit helemaal laat zien, kunnen mensen ook minder kritiek geven op wat ze zien.
Als je niets probeert, kun je niet falen.
Als je je gevoelens niet uitspreekt, kan iemand ze niet afwijzen.
Als je nooit zegt waar je trots op bent, kan niemand je arrogant vinden.
Veilig.
Maar ook klein.
En dat is het probleem.
Dezelfde stem die je probeert te beschermen tegen kritiek, kan je ook beschermen tegen het leven dat je eigenlijk wilt.
Perfectionisme is niet altijd “alles heel goed willen doen”
Wanneer we aan perfectionisme denken, zien we vaak iemand voor ons die alles netjes, correct en tot in de puntjes wil afwerken.
Maar perfectionisme kan er ook zo uitzien:
Niet beginnen omdat je nog niet weet of je het goed kunt.
Een tekst twintig keer aanpassen.
Nooit tevreden zijn met wat je bereikt.
Een beslissing uitstellen omdat je de perfecte keuze wilt maken.
Jezelf voortdurend vergelijken.
Geen hulp vragen, want je zou dit toch zelf moeten kunnen.
Pas rust nemen wanneer alles af is.
Geen foto plaatsen omdat je niet tevreden bent met hoe je eruitziet.
Je gevoelens niet uitspreken omdat je ze eerst perfect wilt kunnen uitleggen.
Of uren nadenken over een bericht dat uiteindelijk nooit wordt verstuurd.
Dat laatste is interessant.
Want dan lijkt perfectionisme iets met woorden te maken te hebben.
Hoe formuleer ik dit perfect?
Maar misschien gaat het eigenlijk over:
Hoe formuleer ik dit zo dat er absoluut geen kans bestaat dat iemand mij verkeerd begrijpt, afwijst of lastig vindt?
En dát is een onmogelijke opdracht.
Je kunt jezelf nog zo goed uitdrukken.
Je hebt nooit volledige controle over hoe iemand anders reageert.
Je innerlijke criticus kan je zelfs tegenhouden wanneer iets goed gaat
Katty verschijnt niet alleen wanneer je iets verkeerd doet.
Soms komt ze net wanneer je iets durft.
Je start een eigen zaak.
Wie denk je dat jij bent om dit te doen?
Je krijgt een mooie kans.
Straks ontdekken ze dat je eigenlijk niet goed genoeg bent.
Je krijgt een compliment.
Die persoon kent je gewoon niet goed genoeg.
Iemand houdt van wat je gemaakt hebt.
Ja, maar dit was ook niet zo moeilijk.
Je bereikt een doel.
Oké, en wat nu?
En daardoor kan er iets geks gebeuren.
Je verlangt naar erkenning.
Maar wanneer die komt, laat je haar niet helemaal binnen.
Je verlangt naar zichtbaarheid.
Maar wanneer mensen werkelijk naar je kijken, wil een deel van jou zich weer verstoppen.
Je verlangt naar vrijheid.
Maar zodra je een stap zet, komt Katty met een lijst risico's.
Daarom gaat werken met je innerlijke criticus niet alleen over positiever leren denken.
Het gaat ook over leren verdragen dat je zichtbaar bent.
Dat iemand het niet met je eens is.
Dat je soms een fout maakt.
Dat iemand teleurgesteld kan zijn.
En dat jij daarna nog altijd oké bent.
Het doel is niet om Kritische Katty buiten te gooien
Hier gaan we soms de mist in.
Je ontdekt dat je veel zelfkritiek hebt.
Dus begin je jezelf te bekritiseren omdat je zo kritisch bent.
Pfff, daar ga ik weer.
Waarom denk ik nu zo?
Ik zou toch beter moeten weten.
Ik werk hier al zo lang aan.
Kijk.
Katty heeft kritiek gekregen op Katty. 😂
Dat helpt ons niet veel verder.
Binnen mijn Innerlijke Team probeer ik daarom niet om beschermers weg te krijgen.
Ik wil dat je ze leert herkennen.
Want wanneer je merkt:
Ah. Kritische Katty heeft de microfoon.
dan ontstaat er iets tussen haar stem en jouw reactie.
Ruimte.
En in die ruimte kun je kiezen.
Niet:
Katty moet weg.
Maar:
Ik hoor wat je zegt. En nu wil ik even voelen wat ík eigenlijk wil.
Hoe ga je anders om met je innerlijke criticus?
Ik geef je vier dingen mee waarmee je zelf kunt beginnen.
Maak haar woorden concreet
De volgende keer dat je denkt:
Ik voel me onzeker.
stop daar eens niet.
Wat zegt die kritische stem letterlijk?
Bijvoorbeeld:
Als je dit stuurt, vindt die je overdreven.
Je ziet er niet goed genoeg uit.
Die andere persoon kan dit veel beter.
Je gaat door de mand vallen.
Niemand zit op jouw mening te wachten.
Schrijf die zin desnoods letterlijk op.
Want “ik ben onzeker” is een grote wolk.
Maar:
Ik ben bang dat die persoon mij lastig zal vinden als ik zeg wat dit met mij deed
is concreet.
En zodra iets concreet wordt, kun je er nieuwsgierig naar kijken.
Vraag wat Katty probeert te voorkomen
Neem opnieuw dat WhatsAppbericht.
Katty zegt:
Niet sturen. Je stelt je aan.
Vraag dan eens:
Wat denk je dat er gebeurt als ik het wél stuur?
Misschien komt er:
Die persoon wordt boos.
Die vindt je lastig.
Je krijgt ruzie.
Die wil je daarna niet meer zien.
Aha.
Dan gaat het dus niet werkelijk over de vraag of je bericht goed geschreven is.
Dan gaat het over mogelijke afwijzing.
Dat is een heel ander probleem.
En misschien ontdek je dat je perfectionisme eigenlijk regelmatig een laagje bovenop iets anders is.
Angst voor kritiek.
Afwijzing.
Schaamte.
Teleurstelling.
Of het gevoel dat je niet goed genoeg bent.
Vraag jezelf af: is dit gevaarlijk of ongemakkelijk?
Stel dat je het bericht stuurt.
De andere persoon reageert:
“Ik vond dat eigenlijk helemaal niet zo bedoeld.”
Ai.
Dat kan ongemakkelijk voelen.
Of misschien reageert iemand defensief.
Ook ongemakkelijk.
Misschien vindt iemand je post stom.
Misschien krijg je kritiek.
Misschien trek je een outfit aan en vindt iemand anders hem niet mooi.
Maar ongemak is niet hetzelfde als gevaar.
Dat wil niet zeggen dat je alles moet verdragen.
Wel dat je beschermende systeem soms mag leren:
Ik kan iets ongemakkelijks meemaken zonder mezelf daarvoor volledig te moeten verstoppen.
Doe één klein ding vóór Katty honderd procent gerustgesteld is
Dit is misschien de belangrijkste.
Wacht niet tot je innerlijke criticus eindelijk zegt:
Oké. Nu ben ik volledig overtuigd. Doe maar.
Dat moment komt waarschijnlijk niet. 😅
Probeer iets kleins.
Stuur het bericht nadat je het één of twee keer hebt nagelezen.
Plaats die foto.
Zeg “dankjewel” wanneer iemand je een compliment geeft zonder er meteen iets negatiefs achteraan te gooien.
Deel dat idee.
Solliciteer.
Trek aan wat jij mooi vindt.
Spreek uit dat iets je geraakt heeft.
Niet omdat je ineens geen angst meer hebt.
Maar omdat je wilt ervaren:
Ik kan iets doen terwijl Katty commentaar heeft.
En soms werken je beschermers gezellig samen
Kritische Katty staat in deze blog centraal.
Maar meestal zit ze niet alleen aan de vergadertafel.
Stel:
Katty zegt:
Dit bericht klinkt echt belachelijk.
Overdenkende Olga springt erop:
Oké, laten we dan even analyseren hoe die persoon elk mogelijk woord zou kunnen interpreteren.
Bange Bea:
Misschien kunnen we het beter niet sturen. Straks wordt die boos.
Pleasende Petra:
Of we sturen eerst iets liefs zodat die zeker weet dat we niet kwaad zijn.
Vermijdende Vie:
Of... en ik zeg maar iets... we verwijderen het hele gesprek en doen alsof het nooit gebeurd is.
😂
En ondertussen zit jij daar met je telefoon in je hand.
Daarom vind ik het zo waardevol om te leren herkennen wie er bij jou eigenlijk aan het woord is.
Niet om jezelf in een hokje te duwen.
Wel omdat je veel sneller kunt denken:
Ah ja. Hier gebeurt het weer.
Wie heeft bij jou de microfoon?
Met mijn gratis Innerlijke Team test ontdek je in ongeveer twee minuten welk beschermend patroon bij jou het vaakst de microfoon overneemt en welk teamlid daar vlak achter staat.
Misschien blijkt Kritische Katty inderdaad vaak het hoogste woord te hebben.
Of ontdek je dat Olga, Petra, Bea, Vie of Vero minstens even enthousiast mee vergaderen.
Doe de gratis Innerlijke Team testGratis en in ongeveer 2 minuten.
Je hoeft jezelf niet eerst goed genoeg te vinden om te beginnen leven
Dit is misschien een van de grootste trucs van je innerlijke criticus.
Ze laat je geloven dat je éérst iets moet bereiken voordat je jezelf toestemming krijgt.
Wanneer ik zelfzekerder ben, zal ik mezelf laten zien.
Wanneer ik wat vermagerd ben, zal ik die kleren dragen.
Wanneer mijn bedrijf groter is, zal ik trots zijn.
Wanneer ik beter kan communiceren, zal ik mijn gevoelens uitspreken.
Wanneer ik geen angst meer heb voor kritiek, zal ik die stap zetten.
Maar wat als het niet zo werkt?
Wat als zelfvertrouwen niet altijd vóór de ervaring komt?
Wat als het soms groeit doordat je iets doet terwijl je nog twijfelt?
Je drukt op verzenden.
En ontdekt dat je niet ontploft.
Je zegt nee.
En ontdekt dat de relatie dat aankan.
Je laat jezelf zien.
En merkt dat niet iedereen daar iets negatiefs van vindt.
Je maakt een fout.
En de wereld draait verder.
Je krijgt kritiek.
En na een tijdje drink je gewoon opnieuw koffie.
Dat zijn de ervaringen waar Katty iets van kan leren.
Niet:
Er gebeurt nooit iets ongemakkelijks.
Maar:
Ik kan omgaan met wat er gebeurt.
En dat is een heel ander soort veiligheid.
Terug naar dat WhatsAppbericht
Dus.
Een tijdje later gebeurt er opnieuw iets.
Iemand maakt een opmerking die jou raakt.
Je voelt het.
En dit keer besluit je opnieuw om er iets over te zeggen.
Je opent WhatsApp.
Typt:
“Ik wil toch nog even terugkomen op gisteren. Die opmerking die je maakte, deed eigenlijk wel iets met mij.”
En daar is Katty.
Oei.
Is dit niet te veel?
Straks vindt die je lastig.
Je vingers hangen even boven het scherm.
Je voelt de neiging om er weer een lachend gezichtje achter te zetten.
Misschien stel ik me aan hoor 😂
Want dat maakt het zachter.
Veiliger.
Kleiner.
Maar deze keer merk je het.
Ah.
Daar ben je.
Je leest je oorspronkelijke bericht opnieuw.
Is het respectvol?
Ja.
Is het duidelijk?
Ja.
Is het gegarandeerd dat de andere persoon positief zal reageren?
Nee.
En dat is precies het stukje waar Katty zo zenuwachtig van wordt.
Maar je hoeft die garantie niet te hebben.
Dus je haalt je duim niet meer van die blauwe knop.
Je drukt op verzenden.
En misschien voel je je hart even sneller slaan.
Misschien wil je drie seconden later je telefoon door het raam gooien. 😂
Maar je hebt het gedaan.
Niet perfect.
Niet volledig zonder angst.
Wel eerlijk.
En dat is uiteindelijk wat ik je met deze hele blog wil meegeven.
Het doel is niet dat Katty nooit meer iets zegt
Je mag kritisch denken.
Je mag jezelf verbeteren.
Je mag feedback serieus nemen.
Maar je hoeft niet ieder kritisch stemmetje automatisch als waarheid te behandelen.
En je hoeft je leven niet klein genoeg te maken zodat niemand ooit iets op jou kan aanmerken.
Want dan voorkom je misschien een deel van de kritiek.
Maar je voorkomt ook heel veel van wat je eigenlijk wilt beleven.
Jezelf laten zien.
Iets nieuws proberen.
Trots zijn.
Een grens aangeven.
Je gevoelens delen.
Een fout durven maken.
En soms gewoon zeggen:
Ik vind dit mooi.
zonder daar onmiddellijk achteraan te gooien wat er allemaal nog niet goed aan is.
Vrijheid betekent voor mij niet dat Kritische Katty nooit meer de microfoon grijpt.
Het betekent dat jij haar sneller herkent.
Dat je kunt luisteren naar wat ze probeert te beschermen.
En dat je daarna zelf beslist of je haar advies volgt.
En als je dat niet alleen wilt begrijpen, maar ook wilt oefenen...
Dan is The Reset een mogelijke volgende stap.
In zeven dagen ga je niet proberen om Kritische Katty voorgoed het zwijgen op te leggen.
Je leert juist sneller herkennen wanneer een automatisch patroon het overneemt en oefent met kleine andere keuzes in je dagelijkse leven.
Zodat er steeds meer ruimte ontstaat tussen:
Dit voelt spannend.
en:
Dus ik doe het niet.
Ruimte voor:
Wat wil ík eigenlijk kiezen?
Je krijgt elke dag een audio en reflectievragen, en bij The Reset zit ook een maand toegang tot The Return inbegrepen.
Eén vraag om vandaag mee te nemen
Luister vandaag eens naar hoe je tegen jezelf praat.
Niet om elk kritisch zinnetje meteen te vervangen door iets positiefs.
Gewoon om het te horen.
Wanneer je merkt:
Je stelt je aan.
Dit is niet goed genoeg.
Wie zit daarop te wachten?
Je bent daar nog niet klaar voor.
vraag dan eens:
Waar probeer je mij eigenlijk voor te beschermen?
En daarna:
Wat zou ik vandaag kiezen als ik niet hoefde te wachten tot ik zeker wist dat niemand kritiek zou hebben?
Misschien heeft Katty daar onmiddellijk ook een mening over.
Dat mag.
Ze hoeft niet weg.
Maar ze hoeft niet altijd de microfoon vast te houden. ❤️