Grenzen stellen zonder schuldgevoel: waarom is dat toch zo moeilijk?

Je hebt nee gezegd.

Gewoon. Rustig. Vriendelijk.

En dan antwoordt die vriendin:

"Ah oké, jammer. Ik had er eigenlijk wel op gerekend, maar soit."

Amai.

Dat ene woordje. Soit. 😂

Je leest het bericht opnieuw.

Was dat een teleurgestelde soit? Een boze soit? Een passief agressieve soit?

Eigenlijk had je gewoon gezegd dat je zaterdag niet mee kon gaan. Je hebt een drukke week achter de rug en kijkt enorm uit naar een avondje thuis.

Maar ondertussen zit je al drie minuten naar je WhatsApp te staren.

Misschien moet ik toch gewoon meegaan?

Of ik kan voorstellen om iets anders te doen?

Misschien moet ik uitleggen waarom ik écht niet kan?

En voor je het weet, typ je een volledig bericht waarin je je weekplanning uit de doeken doet.

Inclusief drie keer sorry en de verzekering dat je haar écht heel graag ziet.

Terwijl je vijf minuten geleden nog zo blij was dat je eindelijk eens voor jezelf had gekozen.

En dat is precies waarom grenzen stellen voor zoveel mensen zo moeilijk is.

Niet altijd omdat ze niet weten waar hun grens ligt.

Maar omdat ze het moeilijk vinden om bij die grens te blijven zodra iemand anders teleurgesteld reageert.

Misschien is 'je moet gewoon vaker nee zeggen' wel een van de slechtste adviezen ooit

Weet je wat me na 16 jaar mensen begeleiden nog altijd raakt?

Hoeveel mensen zichzelf blijven verwijten dat ze niet assertief genoeg zijn.

"Ik moet echt leren beter mijn grenzen aangeven."

"Ik ben gewoon veel te gevoelig."

"Ik moet stoppen met me zoveel aan te trekken van anderen."

En dan vraag ik wat ze eigenlijk hadden willen doen.

Vaak weten ze dat perfect.

Ze wisten dat ze moe waren. Dat ze geen zin hadden om mee te gaan. Dat iemand over hun grens ging.

En soms hebben ze die grens zelfs heel duidelijk uitgesproken.

Maar zodra de ander teleurgesteld, boos of afstandelijk reageerde, gebeurde er iets.

Ze begonnen te twijfelen. Zichzelf uit te leggen. Hun beslissing te veranderen.

Of ze trokken zich terug en bleven er achteraf nog uren over nadenken.

En daarom vind ik "je moet gewoon wat vaker nee zeggen" zo'n waardeloos advies.

Want daarmee geef je iemand opnieuw het gevoel dat ze iets verkeerd doet.

Dat ze gewoon nog wat sterker moet worden. Nog wat harder moet oefenen. Nog wat beter aan zichzelf moet werken.

Terwijl het probleem soms helemaal niet is dat je niet weet wat je wilt. Het is dat er iets in jou op alarm slaat wanneer je voor jezelf kiest.

En zolang je dat niet begrijpt, blijf je misschien dezelfde reactie herhalen. Hoeveel boeken over grenzen stellen je ondertussen ook gelezen hebt.

Waarom een simpel nee zoveel spanning kan geven

Stel dat je vroeger vaak merkte dat mensen boos, teleurgesteld of afstandelijk reageerden wanneer jij iets anders wilde.

Misschien leerde je dat het gemakkelijker was om gewoon mee te gaan.

Dat de sfeer beter bleef wanneer je jezelf aanpaste.

Of dat het ongemak sneller verdween wanneer jij een oplossing vond.

Je brein leert voortdurend van ervaringen. En gedrag dat vroeger hielp om spanning te verminderen, kan een automatische gewoonte worden.

Ook wanneer je vandaag eigenlijk anders wilt reageren.

Dus wanneer iemand teleurgesteld reageert op jouw nee, gebeurt er misschien meer dan alleen een vervelend gevoel.

Je buik trekt samen.

Je schouders spannen zich aan.

Je hart klopt sneller.

En je hoofd begint onmiddellijk te zoeken naar een oplossing.

"Hoe kan ik ervoor zorgen dat alles weer goed is?"

Dat kan een aangeleerde beschermingsreactie zijn.

Niet omdat je niet sterk genoeg bent. Maar omdat je lichaam en brein soms al op spanning reageren voordat je bewust hebt besloten wat je wilt doen.

En hier wil ik iets belangrijks zeggen.

Schuldgevoel is niet automatisch het bewijs dat je iets verkeerd hebt gedaan.

Soms heb je inderdaad iets recht te zetten.

Maar soms voel je je schuldig omdat je iets doet wat voor jou nog spannend of ongewoon is.

Zoals voor jezelf kiezen terwijl iemand anders daar niet blij mee is.

En ondertussen houden Pleasende Petra en Bange Bea een crisisvergadering

Bij Natural Softie geef ik onze beschermingspatronen graag een naam.

Niet omdat er letterlijk zes vrouwen in je hoofd wonen. Stel je voor. Alsof het daar nog niet druk genoeg is. 🤣

Maar omdat het zoveel gemakkelijker wordt om te herkennen wat er gebeurt.

Neem Pleasende Petra.

Jij zegt nee.

Je vriendin zegt soit.

En Petra springt onmiddellijk recht.

"OEI. Ze is teleurgesteld. We moeten iets doen!"

Dus begin je oplossingen te zoeken.

Misschien kun je toch meegaan. Misschien iets anders voorstellen. Misschien nog een extra bericht sturen.

En ondertussen heeft Bange Bea zich ook al in het gesprek gemengd.

"Maar wat als ze nu boos blijft? Wat als ze je egoïstisch vindt? Wat als ze je de volgende keer niet meer uitnodigt?"

Gezellig daarbinnen, hé. 😂

En voor je het weet, gaat het niet meer over wat jij zaterdag nodig hebt.

Het gaat alleen nog maar over hoe je ervoor kunt zorgen dat de ander zich weer goed voelt.

En dat vind ik zo interessant aan beschermingspatronen.

Ze proberen je te helpen. Alleen helpen ze je niet altijd op de manier die je vandaag nodig hebt.

Pleasende Petra probeert de verbinding te bewaren.

Bange Bea probeert afwijzing of conflict te voorkomen.

Maar dat betekent niet dat jij altijd moet doen wat ze voorstellen.

Je mag leren herkennen wie er aan het woord is.

En vervolgens zelf beslissen wat je daarmee doet.

Je zei nee. En toen kwam de teleurstelling.

Stel je nog eens die zaterdagavond voor.

Je hebt eindelijk een avond voor jezelf gepland.

Een warme douche. Een dekentje. Misschien een serie waar niemand anders iets over te zeggen heeft. Heerlijk. 😂

Je vriendin vraagt of je meegaat.

Je zegt nee.

En zolang ze begripvol reageert, is er eigenlijk niets aan de hand.

"Geen probleem! Geniet van je avondje rust!"

Je legt je telefoon weg.

Klaar.

Maar stel nu dat ze antwoordt:

"Amai, tegenwoordig heb je precies nooit meer tijd."

En plots begint het.

Je twijfelt aan jezelf.

Je wilt uitleggen hoe druk je het hebt.

Je voelt je misschien zelfs een beetje boos omdat ze geen begrip toont.

Maar die boosheid slik je in. Want je wilt geen ruzie.

Dus begin je jezelf te verdedigen.

En wanneer je merkt dat de ander nog steeds niet tevreden is, trek je je misschien terug.

's Avonds lig je in bed dat gesprek opnieuw af te spelen.

Wat had ik anders moeten zeggen?

Misschien had ik toch moeten meegaan?

Zie je wat er gebeurt?

De behoefte waarmee je begon, is nergens veranderd.

Je wilde nog steeds rust.

Maar de reactie van de ander heeft je aan die behoefte doen twijfelen.

En daarom wil ik je één vraag meegeven.

Laat die eens binnenkomen.

Want misschien twijfel je helemaal niet aan wat jij nodig hebt.

Misschien vind je het gewoon ontzettend moeilijk dat iemand anders daar teleurgesteld over is.

En dat zijn twee totaal verschillende dingen.

Je mag iemand teleurstellen zonder jezelf te verliezen

Stel dat je vriendin oprecht teleurgesteld is.

Ze had er echt naar uitgekeken dat je meeging.

En ze vindt het jammer dat je afzegt.

Mag dat?

Natuurlijk.

Maar mag jij tegelijkertijd behoefte hebben aan rust?

Ook natuurlijk.

Die twee dingen kunnen naast elkaar bestaan.

Je kunt begrip hebben voor haar teleurstelling zonder onmiddellijk je eigen beslissing terug te draaien.

Je kunt van iemand houden zonder verantwoordelijk te zijn voor elk gevoel dat die persoon ervaart.

En je kunt rekening houden met anderen zonder jezelf voortdurend op de laatste plaats te zetten.

Dat betekent niet dat je voortaan overal nee op moet zeggen. Of dat gemaakte afspraken er niet meer toe doen.

Het betekent dat jouw behoeften evenveel ruimte mogen krijgen als die van de mensen rondom jou.

En soms vinden mensen jouw grenzen gewoon lastig.

Zeker wanneer ze gewend zijn dat je altijd ja zegt.

Maar dat betekent niet automatisch dat jouw grens verkeerd is.

Een gezonde verbinding betekent niet dat twee mensen altijd hetzelfde willen.

Er mag ook ruimte zijn voor verschil.

Maar waar blijft jouw boosheid?

Hier praten we veel te weinig over.

Want mensen die moeite hebben met grenzen stellen, zijn soms ontzettend goed in het begrijpen van anderen.

"Ja, maar ik snap wel waarom ze zo reageert."

"Ze heeft het zelf ook moeilijk."

"Ze bedoelt het waarschijnlijk niet zo."

En begrip hebben voor anderen is prachtig.

Maar wat als je daarmee telkens je eigen gevoelens opzijschuift?

Wat als je eigenlijk boos bent?

Omdat iemand blijft aandringen.

Omdat je je alweer moet verantwoorden.

Omdat jouw nee blijkbaar niet voldoende is.

Mag die boosheid er dan zijn?

Of begin je ze onmiddellijk kleiner te maken?

Boosheid betekent niet dat je moet roepen, ruzie maken of iemand kwetsen.

Soms vertelt ze je gewoon dat iets belangrijk voor je is.

Dat een behoefte aandacht vraagt.

Of dat iemand een grens overschrijdt.

En misschien mag je leren om daarnaar te luisteren.

Niet om vanuit je boosheid te reageren, maar om ook jouw gevoelens serieus te nemen.

Want als je altijd alleen maar begrip probeert te hebben voor de ander, wie heeft er dan nog begrip voor jou?

Wat doe je als het schuldgevoel opkomt?

Misschien verwacht je nu vijf perfecte zinnen waarmee je voortaan zonder schuldgevoel nee kunt zeggen.

Maar zo werkt het helaas niet altijd.

Het doel is niet dat je nooit meer schuldgevoel voelt. Het doel is dat je er niet meer automatisch naar hoeft te handelen.

En dat begint vaak veel kleiner dan je denkt.

Misschien hoef je niet nóg beter te worden in grenzen stellen

Weet je wat ik je vooral wil meegeven?

Misschien hoef je niet nog een boek te lezen over assertiviteit.

Misschien hoef je niet nóg harder aan jezelf te werken.

Misschien mag je eerst begrijpen waarom je telkens opnieuw hetzelfde doet, zelfs wanneer je eigenlijk iets anders wilt.

Want zolang je denkt dat je gewoon niet sterk genoeg bent, blijf je misschien tegen jezelf vechten.

Terwijl dat deel van jou dat zich aanpast, uitlegt of terugtrekt misschien al heel lang probeert om je te beschermen.

Je hoeft dat deel niet weg te krijgen.

Je mag het leren herkennen.

Begrijpen waar het bang voor is.

En ontdekken dat er vandaag misschien ook andere mogelijkheden zijn.

Zoals die vriendin die teleurgesteld is.

Je kunt haar teleurstelling erkennen.

Je kunt haar graag blijven zien.

En je kunt toch thuisblijven.

Misschien voelt dat de eerste keer nog ongemakkelijk.

Maar je hebt jezelf deze keer niet automatisch opzijgezet.

En dat is precies waarom dit werk zo belangrijk voor mij is.

Omdat ik niet wil dat je de rest van je leven blijft denken dat er iets mis is met jou omdat je niet gewoon wat vaker nee kunt zeggen.

Ik wil dat je begrijpt wat er gebeurt.

Zodat jij steeds meer vrijheid krijgt om te kiezen hoe je wilt leven.

Want misschien begint vrijheid niet wanneer je eindelijk zonder schuldgevoel nee kunt zeggen.

Misschien begint vrijheid wanneer je schuldgevoel mag voelen en toch bewust voor jezelf kunt kiezen.

Wie neemt bij jou de microfoon wanneer je nee wilt zeggen?

Is het Pleasende Petra, die iedereen tevreden probeert te houden?

Of Bange Bea, die bang is dat anderen boos of teleurgesteld zullen worden?

Misschien neemt bij jou nog een andere beschermer regelmatig het woord.

Met mijn gratis Innerlijke Team test ontdek je in ongeveer twee minuten welke beschermingspatronen bij jou vaak de microfoon overnemen.

Niet om ze weg te krijgen.

Maar om ze beter te begrijpen, zodat jij steeds bewuster kunt kiezen.

Je hoeft niet ineens een compleet ander mens te worden.

Begin waar jij nu bent. ❤️